De workshop:

Provocatief coachen krijgt met name effect als je door kunt zetten met provoceren op het moment dat je een sterke reactie bij je cliënt waarneemt. Dit is het bekende monothematische werken.

In deze workshop daagden we de deelnemers uit het monothematische werken naar het volgende niveau te tillen… Ze gingen namelijk aan de slag met het monotechnisch werken. Ze gingen als het ware survivallen binnen het provocatief coachen: met één techniek (en eventueel een jute zak) de problemen-rimboe van de cliënt in, op jacht naar ‘de essentie’.

Juist door de aanzienlijke beperking van een enkele techniek werd men gedwongen zijn creativiteit ten volle te ontplooien en echte virtuositeit naar boven halen.

Lees de volledige beschrijving: Provokido IEP-congres 2012

Wij kijken terug op een intensieve en energieke workshop waarbij de deelnemers zich van hun allerbeste kant hebben laten zien. Ons viel ook vooral maar weer eens op hoe leuk en onverwacht effectief de provocatieve stijl elke keer weer is.

Dank aan het Iep en alle deelnemers!

Als provocatief coach stel je stukken minder vragen en doe je des te meer aannames over de gecoachte. Hardop, wel te verstaan. Gebruik makend van je intuïtie of anders gewoon je dikke duim, stel je voortdurend en zonder enig voorbehoud ‘diagnoses’ over wat er met de ander aan de hand is. Deze diagnoses hoeven niet te kloppen, sterker nog, het is leuker om er faliekant naast te zitten en bij voorkeur schromelijk te overdrijven. Uiteraard is alles wat je zegt, zoals altijd, doordrenkt van de magische marinade van verbinding, humor en uitdaging.

Waarom we dit zo doen? Zie het als een potje zeeslag. Iedere op de ander afgevuurde, dik aangezette ‘diagnose’ roept een reactie op aan de andere kant. Weinig emotionele respons is daarbij een ‘plons’, een sterke emotionele reactie (lachen, rood worden, harder gaan praten, gebaren) is een ‘boem’ die plotseling de kern onthult. Het is ronduit geweldig hoe snel je tot de kern kan komen door iemand onzin naar zijn hoofd te slingeren… 

Een erg leuk voorbeeld daarvan gebeurde in eigen praktijk. Een jonge advocate meldt zich aan voor provocatieve coaching. Ze wil assertiver worden. Als ze voor de intake binnenkomt vraag ik haar haar jas op te hangen en schoenen uit te trekken (een verkeerde laklaag heeft mijn parket kwetsbaar gemaakt en iedereen moet dus zijn schoenen uit doen). Het is december 2010 en heel erg koud. Ik vraag haar daarom of ze sloffen wil. In plaats van te antwoorden begint ze ineens te stotteren, twijfelen, zuchten, peinzen, wikken en wegen.

client: “Uhm, sloffen? Nou…..nee……tja…..hmm…….poe….sloffen…..ehm…….nou……nee hoor, dat hoeft niet”
coach: “Niet? Het is vrij fris, wil je niet gewoon toch sloffen?”
client (begint weer opnieuw): “Ehm…..poeh……tja…….ehm……..hmmm……..goh…….ja…….eh….wat denk jij?”

Als je al zo over sloffen twijfelt en daar notabene de leiding over uit handen geeft, kan iedereen wel raden waar het probleem zit. Je kunt dit natuurlijk teruggeven aan haar zo van “besef je wel wat je hier doet?” of iets dergelijks. Dat zal ze waarschijnlijk wel inzien en in de intake zouden we het daar verder over kunnen hebben. Provocatief gaat dit anders:

coach [op vrolijke toon]: “Oh, dat vind ik geweldig aan jou, dat je zo makkelijk de leiding uit handen geeft. Heel meegaand, top! Als ik dan mag beslissen, dat doe ik graag, dan …. hmmm…..krijg je van mij 1 slof!” [coach pakt een enkele roze slof en geeft die aan vreemd kijkende client]
client: “ehm…” coach [legt hand op haar schouder, geeft geen ruimte tot verweer en leidt haar naar binnen]: “Kom we gaan naar binnen!”

De rest van de intake luistert ze nog maar half en kijkt regelmatig naar haar ene roze slof en andere kousevoetje die daar confronterend op het tapijt rusten. De volgende afspraak sta ik al weer klaar met een enkele slof en begroet haar enthousiast dat ik haar slof al klaar heb gelegd. Maar er is wat veranderd…..

client [kijkt vurig]: “Ja, het is goed, ik ben er de hele week mee bezig geweest en ik blijf altijd met een enkele slof zitten. Op mijn werk, bij vrienden en hier. Ik ben er zo klaar mee. Ik wil nu twee sloffen!!”

Dat kwam er met zo’n kracht uit dat ik dat maar niet meer in twijfel heb getrokken . Ze heeft me later nog een keer gemaild dat ze nog wel eens de fout in dreigde te gaan maar dan telkens zichzelf weer zag zitten met die ene slof aan.

Nu is dit een erg duidelijk voorbeeld waarbij de interventie meteen spot-on raak was. Dat is natuurlijk meestal niet zo. Als provocatief coach schets je een aantal extreme situaties en je kijkt welke daarvan een emotionele reactie oproept. Vaak geven klanten ook terug dat het beslissende moment in de coaching dat ene overdreven voorbeeld was of die ene komische (en ietwat pijnlijke) situatie die geschets werd. Voel je dus niet te geremd om lekker uit te weiden en beelden te schetsen en desnoods een mini toneelstuk op te voeren om iets echt binnen te laten komen.

Meer weten of eens aan den lijve ervaren? Geef je op voor de gratis Playground.

1. Twijfelen aan jezelf

‘Is dit wel iets voor mij, daar ben ik eigenlijk toch veel te serieus voor.’

- Iedereen kan het leren, maar ontwikkel wel je eigen stijl en ga vooral niet de opleider proberen na te doen. En neem vooral jezelf niet altijd even serieus.

2. Rampen die er zouden kunnen gebeuren

‘Ik durf eigenlijk niet goed te oefenen, want stel dat het verkeerd uitpakt . . .’

- Je kunt het alleen leren als je flink oefent en ga er maar vanuit dat het vaak fout gaat in het begin. Maar dat is helemaal niet erg, zolang je het maar goed inkadert ‘Ik ben aan het oefenen als provocatief coach, mag ik dat eens uitproberen?’ En begin met mensen waarmee je een goede relatie hebt.

3. Het werkt niet 

In het begin zijn deelnemers vaak nog te voorzichtig. Ze brengen geen echt probleem in dat hen raakt en dan kun je iemand ook moeilijk provoceren.

- Het inbrengen van een minimum risk-probleem levert niets op. Dan is het moeilijk om van elkaar te leren.

Mijn eigen les: gewoon uit die valkuilen kruipen en ervaren dat je door veel te oefenen steeds vaardiger wordt. Sterker nog: je komt er nooit meer vanaf, want provocatieve coaching wordt een onmisbare interventietechniek in je repertoire. 

Ik leer ze provocatieve basistechnieken om elkaar te coachen zodat ze wat meer voor zichzelf gaan staan. En wat is dan je insteek? Juist: deurmat zijn is het mooiste dat er is! De vorige keer gaf ik ze als huiswerk mee: verzamel zoveel mogelijk informatie over de perfecte deurmat. Waaraan herken je er één als je haar ziet? Dat was natuurlijk niet zo moeilijk, ze hoefden alleen maar in de spiegel te kijken… Hieronder vind je hun geweldige opsomming.  Met dit materiaal speelden ze vervolgens kleine toneelstukjes voor elkaar waarin ze alles enorm moesten overdrijven… Geweldig voor hen om te relativeren en ja, ik geef het toe, ik was ook niet geheel ongelukkig…

Maar goed, we beginnen met het belangrijkste: kleding. Hoe kleedt de perfecte deurmat zich? In ieder geval geen felle kleuren! Nee, onopvallend. Beige, bruin, grijs: stemmige kleuren. Weinig contrast. Broekrok. Platte schoenen. Géén make-up. Of juist heel veel make-up, maar dan alleen maar om anderen te pleasen! Doorsnee kapsel, degelijke tas.

Houding
Welke houding heeft ze? In ieder geval zodanig dat ze ze min mogelijk ruimte inneemt en kostbare zuurstof van anderen gebruikt… Dus ineengedoken, afhangende schouders, zoekt weinig oogcontact. Wel alert: waar kan ik helpen? Ze bloost veel al kun je dat niet goed zien omdat ze haar hoofd naar beneden heeft. Ze heeft haar armen en benen zo veel mogelijk over elkaar om maar weinig ruimte te gebruiken: die is beter aan anderen besteed. Hoe beweegt de ideale deurmat zich? Volgens de aanwezige dames is ze in ieder geval nerveus, zit ze op het puntje van haar stoel, kletst ze veel over niet ter zaken doende dingen. Ze loopt, nee trippelt veel met kleine pasjes. Doet veel denken aan Edith Bunker!

Gedrag
In gezelschap is ze rustig op de achtergrond, helpt, doet alvast de afwas. Ze kan goed luisteren en is empatisch. Ze offert zich op. “Neem jij die twee laatste stukjes kaas maar!”. En als ze praat dan in ieder geval niet het hoogste woord! Ze stopt netjes met praten als een ander zijn mond opendoet om wat te zeggen. En ze wacht netjes op haar beurt, die niet zo vaak komt trouwens…. Maar mocht die toch komen, dan praat ze snel en op een hoge toon om de pauze tussen de zinnen van anderen te vullen…. om vooral te zeggen dat ze het eens is met de ander. Volgens de aanwezige experts vertelt ze onder geen beding haar eigen mening!

En dan, de deurmat uitspraken top tien:

1. Sorry
2. Maakt niet uit, joh
3. Zeg jij het maar
4. Vind je dit leuk of vind je dat leuk?
5. Als jij het maar naar je zin hebt
6. Dan doen we het wel een andere keer
7. Eigenlijk kan ik niet, maar…
8. Dankjewel
9. Alsjeblieft
10. Ga jij maar vast, ik doe wel ….

Tot zover de mening van de specialistes…. waarvan er één haar ervaringen tot dusver hier online bijhoudt.

Mis je iets? Voeg dan vooral toe!

Juryvoorzitter Professor Gilbert Silvius (lector Hogeschool Utrecht) overhandigde de prijs en felicitaties.

Uit het lovende juryrapport: ‘…De jury is van mening dat PROVOKIDO een verfrissende en boeiende toevoeging is aan het vakgebied van project- en verandermanagement. Provokido laat op een uitstekende wijze zien dat het vakgebied van project- en verandermanagement nog heel veel kan leren van andere vakgebieden.

Het wekt onmiddellijk de nieuwsgierigheid op om deel te nemen aan het spel. De jury ziet deze verfrissende aanpak van provocatief coachen en van het ontwikkelde spel als uitbreidingen van de gereedschapskist van project en verandermanagers.

Met Provokido als bagage zijn zij in staat om met humor en provocatie belemmeringen weg te nemen.

De manier waarop de kennis wordt aangereikt, middels spelvorm en certificeringen, maakt het gemakkelijk om deze te verwerven. Eenmaal geleerd is deze kennis door project- en verandermanagers dan ook gemakkelijk in te zetten. Het is daarmee bruikbaar en herbruikbaar.

Het gebruik van humor binnen de methodiek zorgt ervoor dat er veel meer gezegd kan worden (door de nar) binnen een verandertraject dan normaal het geval zou zijn. Humor is hard nodig in onze wereld waar niet zoveel te lachen valt.’

De Jury bestond uit de volgende experts:

Ben v Berkel | Vandaag is Anders

Carolien Beerlage | Van Aetsveld

Dick Croes | Achmea

Titus Bekkering | P2 ManagersRene Corjanus | WMPA

Rudy Kor | Twijnstra & Gudde

Ron van Vuuren | Joulz

Wim van de Kant | Van Aetsveld

Elfi de Wit | P2 Managers

Wij zijn natuurlijk apetrots op deze prijs! Een erkenning en aanmoediging om op de ingeslagen weg door te gaan.

“Ik streef ernaar om mezelf spiritueel te ontwikkelen”. Ik streef ernaar….. Dat klinkt al heel doelgericht en ‘niet lullen maar poetsen’. Dat staat dan wel erg in contrast met spiritualiteit waarbij je vooral voor de rust in jezelf gaat en acceptatie van wie je bent. Het werd ook gezegd op een hele daadkrachtige manier. Zo van: “niemand houdt mij tegen!”.

Daar bleek dan ook precies de kern van het probleem te zitten. Rennen, rennen, rennen en nooit rust.

“Ik moet mijn verhaal ff kwijt. Ik vertel het niet omdat ik medeleiden zoek,please don’t”
Deze zin is van een forum over depressie. “Ik moet even mijn verhaal kwijt.”.  Dat klinkt niet heel erg in verbinding, of je het leuk vindt of niet, het verhaal gaat verteld worden! . Normaal zou je beginnen met dat je iets wilt delen of dat je bijvoorbeeld graag je verhaal wilt vertellen.
En dan stuk twee: “Ik vertel het niet omdat ik medeleiden zoek.”. Ook al vreemd. Waarom zou een lezer dat denken? Dit klinkt al als zoiets van “Je moet niet dat ik het niet aan kan!”. En dat terwijl je in een depressie zit…  En waarom vertel je je verhaal dan? Als steun voor anderen? Maar dan begin je je zin niet zo.

Het zou dus maar zo kunnen dat deze persoon niet accepteert dat hij/zij het niet meer trekt en eigenlijk gewoon een arm om zich heen wil of professionele hulp. Als dit het thema van deze persoon is (geen hulp willen accepteren en het allemaal zelf willen doen), is dat een goede verklaring voor een depressie.

Door de eerste zin hardop tegen jezelf en de klant te herhalen komen de associaties en conclusies, zoals ik ze hierboven trek, vanzelf bij je naar boven. En aan de klant kun je zien of dat wat je zegt klopt (je ziet als eerste vaak een sterke reactie in de lichaamstaal). Alhoewel je geen 100% score haalt bij de eerste zin blijkt echt bizar vaak de kern van een probleem al in die eerste zin verpakt te zitten.

• slechte onderlinge relaties

• schrijnend gebrek aan humor

• geen enkele uitdaging

Ken jij toevallig een organisatie waar een of meerdere van deze factoren ontbreken? Geef je er zelf leiding aan ? Of ben je slachtoffer van zo’n organisatie? Neem dan direct contact op met het Provokido Team.

De overheid bezuinigt nu sterk en het welzijnswerk moet dus véél goedkoper. Zeg maar: op de schop. Hoe krijg je dat voor elkaar? Het antwoord: meer burgerkracht. De ‘zwakkere’ nederlanders die voorheen geholpen werden moet het nu zélf gaan doen. Ze moeten probleemeigenaar worden in plaats van client.

Dit betekent nogal wat voor al die welzijnsprofessionals en gemeenteambtenaren! Nu sleuren ze nog voortdurend aan mensen om ze in beweging te krijgen. Starten ze project waar niemand om vraagt. Bedenken ze voor andere mensen wat goed voor ze is. Waarom doen ze dat? Laat ik voorop stellen dat ze dit in alle oprechtheid, met grote inzet en met een uiterst positieve intentie doen. Maar hun uitgangspunten zijn niet meer van deze tijd. Ze gaan ervan uit dat mensen kwetsbaar zijn en dat je ze moet helpen en tegen zichzelf beschermen. En ja, welk gedrag en oplossingen krijg je dan?

Mijn eerste voorstel: geef de nederlandse welzijnsprofessional een nieuw uitgangspunt: “Mensen zijn sterker dan ze zelf denken.” Als je hierin gelooft, wat voor nieuw gedrag en oplossingen zijn er dan mogelijk? Juist, je mobiliseert dan de eigen kracht van de ander veel meer.

Een “nieuw uitgangspunt”, dat is makkelijk gezegd. Hoe krijg je 70.000 welzijnsprofessionals zover dat ze het ook gaan dóen? En daarvoor is mijn tweede voorstel: we trainen ze in de provocatieve stijl van begeleiden. Een compleet andere manier om mensen in beweging te krijgen. Niet meer sleuren en trekken maar mensen uitdagen om het vooral zelf te doen. Of, meteen maar in de provocatieve stijl: “dat kunnen jullie toch niet meer, op jullie leeftijd lukt het nog net om de geraniums elke dag water te geven… “.

Natuurlijk ga je mensen niet afzeiken. Nee, naast de uitdaging zorg je ervoor dat je veel humor en zacht menselijk contact gebruikt. En dat laatste is natuurlijk geen enkel probleem voor de welzijnswerker…

Meer weten over de provocatieve stijl van begeleiden en hoe je daar goed in wordt? Kijk nu op www.provokido.nl.